Τα τελευταία χρόνια, και καθώς η κλιματική αλλαγή μετατρέπεται σε κλιματική κρίση, παρατηρούμε ολοένα και πιο συχνά τις παράλογες για την εποχή θερμοκρασίες και τα πρωτόγνωρα καιρικά φαινόμενα. Είναι όμως αυτό το μοναδικό πρόβλημα; Για τους ανθρώπους που ζουν από τη γη και τη φύση, φαίνεται να υπάρχουν πιο άμεσα και πιεστικά ζητήματα.
«Η αύξηση της θερμοκρασίας και η υπερβολική ρίψη πλαστικών έχουν αλλάξει δραστικά την εικόνα που συναντάμε στη θάλασσα. Κάποια πράγματα, ωστόσο, δεν εξαρτώνται μόνο από την κλιματική αλλαγή· εξαρτώνται και από την υπεραλίευση ορισμένων ειδών και με συγκεκριμένα εργαλεία» προσπαθεί να μου εξηγήσει ο ψαράς Κώστας Βεντούρης. «Σχεδόν κανείς δε γνωρίζει τι συμβαίνει στα νερά του Αιγαίου. Απλά, ορισμένοι ενδιαφέρονται για το οικονομικό όφελος από τη θάλασσα, καθώς έχουν βρει τον τρόπο να την εκμεταλλεύονται. Δυστυχώς, το σύστημα υπολειτουργεί χωρίς καμία προστασία».
Καθώς, λοιπόν, ετοιμαζόμαστε για τα μπάνια μας στις ελληνικές ακτές, λίγο πιο βαθιά, στο βασίλειο του Ποσειδώνα, παρουσιάζεται ένα τελείως διαφορετικό τοπίο από ό,τι παλιότερα. Φυσικά, μας είχαν προειδοποιήσει από νωρίς για τις τεράστιες αλλαγές αυτό το καλοκαίρι· για φαινόμενα δυστοπίας και καύσωνες πέρα από κάθε φαντασία. Υπερβολές, μύθοι ή πραγματικότητα;
«Θα στο θέσω απλά: είναι σαν να περνά το πρωί ένας εκσκαφέας πάνω από το σπίτι σου και να ξαναπερνά το απόγευμα» λέει ο Κώστας Βεντούρης, σέρνοντας τις συλλαβές για να τονίσει το μείζον πρόβλημα της υπεραλίευσης. Πίσω του ακούγεται ο ήχος από παιδιά που παίζουν στην παραλία. Απλά κανείς δεν μπορεί να πει με σιγουριά αν τα συγκεκριμένα πιτσιρίκια θα κολυμπήσουν στις ίδιες θάλασσες με εμάς. Εκείνος πάλι, ένας άνθρωπος που ζει εδώ και έξι δεκαετίες μέσα στο θαλάσσιο στοιχείο, νιώθει ότι τα πράγματα έχουν φτάσει σε ένα κομβικό σταυροδρόμι.
«Το μεγαλύτερο πρόβλημα στο Αιγαίο είναι η υπεραλίευση με τις ανεμότρατες, οι οποίες δουλεύουν αλόγιστα, καταστρέφοντας σε μία μέρα οικοσυστήματα που η φύση έχει φτιάξει μέσα σε αιώνες» αναφέρει χαρακτηριστικά στο τηλέφωνο, πριν συνεχίσει: «Δεν είναι μόνο ότι πιάνουν τον γόνο, είναι ότι δημιουργούν και σοβαρά θέματα στην κατοίκηση των συγκεκριμένων περιοχών από τη θαλάσσια ζωή, αφού σέρνοντας τα εργαλεία τους καταστρέφουν τους υδροβιότοπους. Τα ψάρια δεν μπορούν να βρουν σπίτι να ηρεμήσουν».
Στο European Enviroment Agency, οι χρήστες μπορούν να διερευνήσουν διαδραστικούς χάρτες και διαγράμματα που περιέχουν πληροφορίες σχετικά με τους καύσωνες, τις πλημμύρες, τις ξηρασίες και τις δασικές πυρκαγιές, καθώς στοιχεία σχετικά με την αύξηση των κλιματικά ευαίσθητων νόσων, όπως ο δάγκειος πυρετός. Απούσες είναι οι πληροφορίες για τις θάλασσες.
Τι μπορούμε να κάνουμε εμείς;
Σε πρώτη φάση τα αυτονόητα: Δεν ρυπαίνουμε τις παραλίες, δεν πετάμε σκουπίδια από σκάφη και πλοία. Από εκεί και πέρα ανοίγουμε διάλογο στις τοπικές κοινωνίες για το πρόβλημα. Η γενική εικόνα μπορεί να είναι απαισιόδοξη, ο καθένας μας όμως – όπως και σε οτιδήποτε άλλο, πυρκαγιές, εκπομπή ρύπων, εξοικονόμηση ενέργειας – μπορεί να βάλει το λιθαράκι του. Γιατί δεν πρέπει ποτέ να ξεχνάμε ότι η γη δεν μας ανήκει, είναι «δανεική» για όσο βρισκόμαστε ζωντανοί πάνω σε αυτή και οφείλουμε να την παραδώσουμε στην καλή κατάσταση που τη βρήκαμε.
